พระเจ้ามิลินท์ตรัสถามว่า
ข้าแต่พระนาคเสน ร่างกายเป็นที่รักของบรรพชิตทั้งหลายหรือ?
พระเถระตอบว่า
ขอถวายพระพร ร่างกายไม่ได้เป็นที่รักของบรรพชิตทั้งหลาย
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ถ้าอย่างนั้น ทำไมบรรพชิตยังอาบน้ำชำระกาย ถือว่ากายของเราอยู่ ?
ขอถวายพระพร ผู้เข้าสู่สงครามเคยถูกบาดเจ็บหรือไม่?
อ๋อ....เคยซิ พระผู้เป็นเจ้า
ขอถวายพระพร แผลที่ถูกอาวุธนั้น ฉาบทาด้วยเครื่องฉาบทา ทาด้วยน้ำมัน พันด้วยผ้าเนื้อละเอียดแลหรือ?
ถูกแล้วพระผู้เป็นเจ้า ต้องทำอย่างนั้น
ขอถวายพระพร บาดแผลนั้นเป็นที่รักของผู้นั้นหรือ?
ไม่ได้เป็นที่รักของผู้นั้นเลย แต่ว่าเขาทำอย่างนั้น เพื่อให้เนื้อตรงนั้นงอกขึ้นเป็นปกติ
ข้อนี้ก็ฉันนั้นแหละ มหาบพิตร ร่างกายไม่ได้เป็นที่รักของบรรพชิตทั้งหลาย แต่บรรพชิตรักษาร่างกายนี้ไว้ เพื่ออนุเคราะห์พรหมจรรย์ อันร่างกายนี้เปรียบเหมือนกับแผล บรรพชิตร้กษาร่างกายนี้ไว้เหมือนกับบุคคลรักษาแผล
ข้อนี้สมกับที่สมเด็จพระทศพลตรัสไว้ว่า
กายนี้มีทวาร ๙ เป็นแผลใหญ่ อันหนังสดปกปิดไว้ คายของโสโครกออกโดยรอบ ไม่สะอาด มีกลิ่นเหม็น
ถูกดีแล้ว พระผู้เป็นเจ้า
อธิบาย
คำว่า ทวาร ๙ ได้แก่ ตา ๒ หู ๒ จมูก ๒ ปาก ๑ ทวารหนัก ๑ ทวารเบา ๑
ปัญหาที่ ๒
ถามถึงเหตุที่ไม่
ทรงบัญญัติสิกขาบทไว้ล่วงหน้า
ข้าแต่พระนาคเสน พระพุทธเจ้าเป็นพระสัพพัญญู คือทรงรู้ทุกสิ่ง เป็นสัพพทัสสาวีคือทรงเห็นทุกอย่างจริงหรือ?
ขอถวายพระพร จริง
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ถ้าจริง...เหตุไฉนจึงทรงบัญญัติสิกชาบทไปตามลำดับเหตุการณ์ แก่สาวกทั้งหลาย ทำไมจึงไม่ทรงบัญญัติไว้ก่อน?
ขอถวายพระพร แพทย์ที่รู้จักยาทั้งหมดในแผ่นดินนี้มีอยู่หรือ ?
มีอยู่ พระผู้เป็นเจ้า
ขอถวายพระพร ก็แพทย์นั้นให้คนไข้กินยาแต่เมื่อยังไม่เป็นไข้ หรือเมื่อเป็นไข้แล้วจึงให้กินยา ?
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เมื่อเป็นไข้แล้วจึงให้กินยา เมื่อยังไม่เป็นไข้ก็ยังไม่ให้กินยา
ข้อนี้ก็ฉันนั้นแหละ คือพระพุทธเจ้าเป็นผู้รู้ทุกสิ่งเห็นทุกอย่างจริง แต่เมื่อยังไม่ถึงเวลาก็ยังไม่บัญญัติสิกขาบท ต่อเมื่อถึวเวลาจึงบัญญัติสิกขาบท สิกขาบทที่ทรงบัญญัตินั้น พระสาวกไม่ควรละเมิดจนตลอดชีวิต
ถูกแล้ว พระผู้เป็นเจ้า
ปัญหาที่ ๓
ถามถึงลักษณะมหาบุรุษ ๓๒
ของพระพุทธมารดาบิดา
ข้าแต่พระนาคเสน พระพุทธเจ้าประกอบด้วยมหาบุรุษลักษณะ ๓๒ และประดับด้วยอนุพยัญชนะ ๘๐ มีสีพระกายดังทองคำ มีพระรัศมีสว่างรอบพระองค์ด้านละ ๑ วาเป็นนิจจริงหรือ?
ขอถวายพระพร จริง
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระมารดาบิดาประกอบด้วยลักษณะมหาบุรุษ ๓๒ ประการ กับประดับด้วยอนุพยัญชนะ ๘๐ ประการ มีสีพระกายดังทองคำ มีพระรัศมีข้างละ ๑ วา หรือไม่ ?
ขอถวายพระพร พระมารดาบิดาไม่เป็นอย่างนั้น
ข้าแต่พระนาคเสน เมื่อพระมารดาบิดาไม่เป็นอย่างนั้น พระพุทธเจ้าจะเป็นอย่างนั้นได้หรือ เพราะธรรมดาบุตรย่อมคล้ายมารดาหรือคล้ายกับข้างบิดา?
ขอถวายพระพร ดอกประทุม หรือดอก อุบล ดอกปุณฑริก มีอยู่หรือ ?
มีอยู่ พระผู้เป็นเจ้า เพราะดอกบัวเหล่านั้นเกิดอยู่ในน้ำ เกิดอยู่ในดิน แช่อยู่ในน้ำ
ขอถวายพระพร ดอกบัวเหล่านั้นมีสี กลิ่น รส เหมือนดินกับน้ำหรือไม่ ?
ไม่ พระผู้เป็นเจ้า
ข้อนี้ก็ฉันนั้นแหละ มหาบพิตร
พระผู้เป็นเจ้าเข้าใจแก้ เป็นอันแก้ถูกต้องดีแล้ว