ข้าแต่พระนาคเสน มีคำกล่าวว่า มีกระดูกยาวตั้ง ๑๐๐ โยชน์ โยมไม่เชื่อ เพราะต้นไม่ที่สูงตั้ง ๑๐๐ โยชน์ ก็ยังไม่มีกระดูกที่ไหนจักยาวตั้ง ๑๐๐ โยชน์
ขอถวายพระพร มหาบพิตรเคยได้ทรงสดับหรือไม่ว่า ปลาในมหาสมุทรตัวยาวตั้ง ๕๐๐ โยชน์มีอยู่ ?
เคยฟัง พระผู้เป็นเจ้า
ถ้าอย่างนั้น กระดูกของปลาที่มีตัวยาวตั้ง ๕๐๐ โยชน์ จักยาวตั้ง ๑๐๐ โยชน์มิใช่หรือ ?
ใช่แล้ว พระผู้เป็นเจ้า
ปัญหาที่ ๑๓
ถามเรื่องเกี่ยวกับลมหายใจ
ข้าแต่พระนาคเสน บุคคลอาจทำลมหายใจให้ดับได้หรือ ?
ขอถวายพระพร ได้
ได้อย่างไร พระผู้เป็นเจ้า ?
ขอถวายพระพร มหาบพิตรเคยได้ยินเสียงคนนอนกรนบ้างหรือ?
อ๋อ...เคยชิ พระผู้เป็นเจ้า
ขอถวายพระพร เวลาเขาพลิกกายเสียงกรนเงียบไปไหม ?
เงียบไป พระผู้เป็นเจ้า
ขอถวายพระพร เสียงกรนนั้นเป็นเสียงของผู้ไม่ได้อบรมกาย ไม่ได้อบรมศีล ไม่ได้อบรมจิต แต่เมื่อพลิกตัวก็ยังหายไป ส่วนลมหายใจของผู้ได้รับอบรมกาย อบรมศีล อบรมจิต เข้าจตุตถณาน จะไม่ดับหรือ...มหาบพิตร ?
ชอบแล้ว พระนาคเสน
อธิบาย
คำว่า จตุตถณาน ได้แก่ ณาน ๔ ที่มีลักษณะดับความรู้สึกจากลมหายใจในขณะนั้น
ซึ่งเป็นอาการทั่วไปของผู้ที่เข้าณาน ๔
มิใช่ว่าลมหายใจจะดับสิ้นไป ดังนี้
ปัญหาที่ ๑๔
ถามว่าอะไรเป็นสมุทร
ข้าแต่พระนาคเสน มีคำกล่าวกันอยู่ว่า สมุทร ๆ น้ำหรือชื่อว่าสมุทร ?
ขอถวายพระพร น้ำเค็มมีอยู่ในที่เท่าใดที่เท่านั้นแหละ เรียกว่าสมุทร
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เหตุใดสมุทรจึงมีรสเดียว คือรสเค็ม
ขอถวายพระพร เพราะมีน้ำขังอยู่นานจึงเค็ม
สมควรแล้ว พระนาคเสน
ปัญหาที่ ๑๕
ถามเรื่องการตัดสิ่งที่สุขุม
ข้าแต่พระนาคเสน บุคคลอาจตัดสิ่งที่สุขุมกว่าสิ่งทั้งหลายได้หรือ ?
ขอถวายพระพร ได้
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า อะไรชื่อว่าเป็นสิ่งสุขุมกว่าสิ่งทั้งหลาย
ขอถวายพระพร พระธรรม ชื่อว่าสุขุมกว่าสิ่งทั้งหลาย แต่ธรรมะไม่ใช่สุขุมไปทั้งหมด คือสุขุมก็มี หยาบก็มี แต่ว่าสิ่งที่ควรตัดด้วยปัญญามีอย่างเดียว คือ ธรรมะ นอกจากนั้นไม่มี
ชอบแล้ว พระนาคเสน