แต่พระผู้เป็นเจ้าได้กล่าวไว้อีกว่า เมื่อสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า จะทรงแสดงธรรมแก่สาวกทั้งหลายไม่ว่าในที่ใด ๆ ย่อมทรงแสดงเพื่อตัดการเกิด   แก่ เจ็บ   ตาย   ให้ขาดไป   ผู้ใดพ้นจากการเกิด   แก่  เจ็บ   ตายได้   ก็ทรงสรรเสริญผู้นั้นด้วยวาจาสรรเสริญอย่างเยี่ยม

    ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ถ้าสมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสห้ามไม่ให้ภิกษุทำลายตนเองนั้นถูก ข้อที่ได้ทรงแสดงธรรมเพื่อตัดขาด ซึ่งเกิด  แก่  เจ็บ ตาย   ก็ผิด

    ถ้าการแสดงธรรม เพื่อตัดการเกิด   แก่   เจ็บ   ตาย   ให้ขาดนั้นเป็นของถูก ข้อที่ห้ามไม่ให้ทำลายตัวเองก็ผิด ปัญหานี้ก็เป็นอุภโตโกฏิ ควรแก้ไขให้สิ้นสงสัยต่อไป”

    พระนาคเสนตอบว่า

    “ขอถวายพระพร ข่อที่ตรัสห้ามไม่ให้ภิกษุททำลายตัวเองนั้นก็ถูก ข้อที่ทรงแสดงธรรมเพื่อให้ตัดการเกิด   แก่   เจ็บ   ตาย   นั้นให้ขาดก็ถูก แต่ในข้อนั้น ย่อมมีเหตุการณ์ ที่ให้ทรงห้ามและทรงชักนำ

    “ขอถวายพระพร   ผู้มีศีล   ผู้ถึงพร้อมด้วยศีล ย่อมเป็นผู้ทำกิเลสให้พินาศ เหมือนกับยาดับพิษงู ย่อมดับพิษร้าย คือกิเลสของสัตว์ทั้งหลาย เหมือนกับยาทั่วไป ย่อมกำจัดเหงื่อไคล คือกิเลสของสัตว์ทั้งหลายเหมือนกับน้ำ ย่อมให้ได้สมบัติอันประเสริฐทั้งปวง เหมือนกับแก้วมณีโชติ ย่อมทำให้ข้ามแม่น้ำใหญ่ทั้ง    ๔ เหมือนกับเรือ

    ย่อมพาข้ามที่กันดาร คือการเกิดเหมือนกับนายเกวียน ย่อมดับไฟ ๓ กองของสัตว์ทั้งหลายเหมือนกับลม ย่อมทำให้ความปรารถนาของสัตว์ทั้งลหายเต็มบริบูรณ์ เหมือนกับฝนห่าใหญ่ที่ตกลงมา ย่อมให้สัตว์ทั้งหลายศึกษาสิ่งที่เป็นกุศลเหมือนอาจารย์ ย่อมบอกทางปลอดภัยให้แก่สัตว์ทั้งหลาย เหมือนกับผู้บอกทิศบอกทาง

    สมเด็จพระพิชิตมารผู้มีพระคุณมาก มีพระคุณเป็นเอนก มีพระคุณหาประมาณมิได้ เต็มไปด้วยกองพระคุณ เป็นผู้ทำความเจริญให้แก่สัตว์ทั้งหลายอย่างนี้ จึงทรงบัญญัติสิกขาบท ห้ามไม่ให้ทำลายตัวเอง ด้วยทรงพระมหากรุณาว่า อย่าให้ผู้มีศีลพินาศไป

    พระกุมารกัสสปเถระ 　 ผู้แสดงธรรมได้อย่างวิจิตร เมื่อจะแสดงโลกหน้าถวายแก่ พระเจ้าปายาสิ 　 ได้กล่าวไว้ว่า

    “สมณพราหมณ์ทั้งหลายผู้มีศีลธรรมอันงาม อยู่ในโลกนี้ตลอดกาลนาน ด้วยอาการใด ๆ ก็ตาม ก็มีแต่ปฏิบัติเพื่อให้เป็นประโยชน์สุขแก่สัตว์โลกทั้งหลาย ด้วยอาการนั้น ๆ”

    แต่เพราะเหตุไร สมเด็จพระจอมไตรจึงทรงแสดงว่า

    “ความเกิด     แก่     เจ็บ     ตาย     โศกเศร้า    รำพัน    ไม่สบายกาย     ไม่สบายใจ     คับแค้นใจ     เป็นทุกข์ การประสบกับสิ่งไม่เป็นที่รัก การพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รัก การตายของมารดาบิดา   พี่น้อง  บุตร   ธิดา  ญาติ   ก็เป็นทุกข์ ความเสื่อมญาติ ความเกิดโรค ความเสียทรัพย์ ความเสียศีล ความเสียทิฏฐิ

    ราชภัย    โจรภัย     เวรภัย ทุพภิกขภัย     อัคคีภัย    อุทุกภัย     อุมมิภัยคือลูกคลื่น กุมภิรภัย     คือจระเข้  อาวัฏฏภัย   คือน้ำวน   สุสุกาภัย   ปลาร้าย   อัตตานุวาทภัย   ติเตียนตนเอง   ปรานุวาทภัย   ถูกผู้อื่นติเตียน   อสิโลกภัย   เสื่อมลาภ   ปริสารัชชภัย ครั่นคร้ามในที่ประชุม   ทัณฑภัย   ถูกราชทัณฑ์  ทุคคติภัย   ทุคติอาชีวิตภัย   หาเลี้ยงชีพ  มรณภัยถึงซึ่งความตายเหล่านี้ทั้งสิ้น เป็นทุกข์ทั้งนั้น

    การตัดมือ   ตัดเท้า   ตัดหู   ตัดจมูก   ตัดปาก   การถูกถลกหนังศรีษะ แล้วเอาก้อนเหล็กแดงวางลงไป การถลกหนังทั้งตัวแล้วขัดด้วยหินหยาบ ๆ ให้ขาวเหมือนสังข์ การทำปากราหู คือเอาขอเหล็กงัดปากขึ้นแล้วจุดประทีปทิ้งเข้าไปในปากให้ไฟลุกโพลงอยู่ในปาก การทำเปลวไฟให้สว่าง คือเอาผ้าขี้ริ้วชุบน้ำมัน พันตลอดตัวแล้วจุดไฟ

    การจุดนิ้วมือต่างประทีป คือเอาผ้าชุบน้ำมันพันนิ้วมือ แล้วจุดให้เหมือนประทีป การให้นุ่งผ้าแกะ คือถลกหนังตั้งแต่คอลงไปจนถึงข้อเท้า แล้วไล่ให้วิ่ง ให้วิ่งเหยี่ยบหนังของตัวไป การนุ่งผ้าเปลือกปอ คือถลกหนังตั้งแต่ศรีษะลงไปพักไว้ที่สะเอวตอนหนึ่ง ถลกจากสะเอวไปถึงข้อเท้าตอนหนึ่งทำให้เหมือนท่อนล่างนุ่งผ้าเปลือกปอ

    การทำให้ยืนแบบแพะ คือให้คุกเข่าคุกศอกลงบนหลาวเหล็ก แล้วเสียบปักไว้กับพื่นดิน การตกเบ็ด คือเอาเบ็ดเกี่ยวเนื้อในตัวดึงให้หนัง เนื้อ เอ็น ขาดออกไปทีละชิ้น ๆ การทำให้เป็นรูปเงิน คือเอามีดคม ๆ เชือดเนื้อ ออกไปทีละก้อน ๆ เท่ากับรูปเงินกลม ๆ

    การรดด้ายน้ำแสบ คือฟันแทงให้ทั่วตัวแล้วเอาน้ำแสบเค็มราดลงไป จนกระทั้ง หนัง เนื้อ เอ็น หลุดออกไปเหลือแต่กระดูก การตอกลิ้ม คือให้นอนตะแคงลง แล้วเอาหลาวเหล็กแทงช่องหูข้างบน ให้ทะลุลงไปปักแน่นอยู่กับพื้นดินข้างล่าง แล้วจับเท้าหมุนเวียนไปรอบ ๆ

    การทำให้เหมือนมัดฟาง คือเชือดผิวหนังออกจนหมด ทุบกระดูกให้แตกด้วยก้อนหินแล้วจับที่ผมดึงขึ้น ผูกผมไว้ให้เหมือนกับมัดฟาง การเอาน้ามันเดือด ๆ เทรดตัว การให้สุนัขกัดกิน การปักไว้บนหลาว เหล่านี้ ล้วนแต่เป็นทุกข์ใหญ่ทั้งนั้น สัตว์โลกทั้งหลายย่อมได้รับทุกข์ต่าง ๆ อย่างที่ว่ามานี้

    เมื่อฝนตกลงที่ภูเขาหิมพานต์ ก็มีน้ำไหลหลั่งไปสู่แม่น้ำ พัดเอาหิน กรวด ไม่แห้ง กิ่งไม้ รากไม้ น้อยใหญ่ในป่า ให้ไหลไปฉันใดทุกข์ต่าง ๆ เป็นอันมากอย่างที่กล่าวมานี้ ก็ไหลไปตามกระแสน้ำ คือสงสารฉันนั้น

    การเวียนว่ายตายเกิดเป็นทุกข์ การไม่เวียนว่ายตายเกิดเป็นสุข เมื่อสมเด็จพระบรมสุคตระทรงแสดงคุณการไม่เวียนว่ายตายเกิดและทรงแสดงทุกข์ต่าง ๆ ไม้เป็นอันมาก เพื่อให้สำเร็จการไม่เวียนว่ายตายเกิด เพื่อให้พ้นจากการเกิด แก่ เจ็บ ตายไป

    อันนี้แหละ เป็นเหตุการณ์ที่ พระพุทธองค์ทรงแสดงทุกข์ไว้ต่าง ๆ ขอถวายพระพร”

    “สาธุ...พระนาคเสน พระผู้เป็นเจ้าได้แก้ปัญหาข้อนี้ถูกต้องดีแล้ว”